Epidemiologia nowotworów złośliwych w Polsce

Nowotwory stanowią w Polsce drugą, po chorobach układu krążenia, najczęstszą przyczynę zgonów.

Obserwowane od lat trendy dotyczące zgonów i zachorowalności na nowotwory złośliwe związane są ze zmieniającą się strukturą wieku populacji polskiej, jak i zmianami dotyczącymi ekspozycji na czynniki rakotwórcze, w tym związanymi z paleniem papierosów.

Zgodnie z danymi Krajowego Rejestru Nowotworów w 2021 roku odnotowano ogółem 171 558 nowych zachorowań, w tym 84 275 u mężczyzn (549,5 na 100 tys.) i 87 283 u kobiet (419,7 na 100 tys.).

U mężczyzn najwięcej zachorowań na nowotwory złośliwe odnotowano pomiędzy 55. a 79. rokiem życia, natomiast u kobiet pomiędzy 50. a 74. rokiem życia. Wraz z wiekiem liczba zachorowań na nowotwory rosła. Choroby nowotworowe pozostawały także dużym problemem wśród osób w młodym i w średnim wieku (25–64 lata). W grupie wieku 20–54 lata współczynniki zachorowalności kobiet były wyższe niż u mężczyzn.

Najczęściej rejestrowane zachorowania na nowotwory w populacji mężczyzn:

nowotwory gruczołu krokowego
(21,2%)

nowotwory płuca
(14,6%)

nowotwory jelita grubego
(11,9%)

nowotwory pęcherza moczowego
(6,3%)

Najczęściej rejestrowane zachorowania na nowotwory w populacji kobiet:

nowotwory piersi
(24,2%)

nowotwory płuca
(9,4%)

nowotwory jelita grubego
(9,2%)

nowotwory trzonu macicy
(6,9%)

nowotwory tarczycy
(4,4%)

W 2021 roku nowotwory złośliwe odpowiadały za
93 652 zgony, w tym 50 581 (18,8%) zgonów mężczyzn i 43 071 (17,2%) zgonów kobiet.

Analizy pokazały, że na każde 100 tysięcy osób w polskiej populacji z powodu nowotworów złośliwych przypadało 355 zgonów wśród mężczyzn i 203 zgony wśród kobiet.

Wśród mężczyzn największy odsetek zgonów dotyczył nowotworów złośliwych płuca (25,8%), jelita grubego (13%), gruczołu krokowego (10,8%), pęcherza moczowego (5,9%) i żołądka (5,6%). Natomiast wśród kobiet najczęściej notowano zgony z powodu raka płuca (18,1%), piersi (14,9%), jelita grubego (11,7%), jajnika (6,1%) i trzustki (5,5%).

Choroby nowotworowe rzadko dotyczyły dzieci. W 2021 roku w grupie wieku 0–19 lat nowotwory były przyczyną 7% zgonów. Około 60% najczęściej notowanych zachorowań na nowotwory oraz zgonów w tej grupie wieku dotyczyło: białaczek, chłoniaków i nowotworów mózgu.

Wśród osób młodych w wieku 20–44 lata wyższa zachorowalność na nowotwory występowała wśród kobiet. Podobnie umieralność z powodu tej grupy chorób była wyższa, choć nieznacznie, wśród kobiet w porównaniu z mężczyznami.

Opracowano w ramach zadań badawczych przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy, finansowanych przez Ministra Zdrowia na podstawie umowy nr NIZP PZH-PIB/2021/1094/1056 Autorka: dr Małgorzata Gajewska