Profilaktyka nowotworów

Wiele nowotworów rozwija się w organizmie nie dając żadnych objawów.

W tym kontekście szczególną rolę ogrywa profilaktyka. Ryzyko zachorowania na kilka powszechnie występujących nowotworów można zmniejszyć poprzez:

Testy przesiewowe (tzw. skriningi)

Badanie przesiewowe (ang. screenings) to interwencja,
dzięki której można wykryć zmiany przednowotworowe lub nowotwór zanim jeszcze pojawią się objawy choroby.

Zgodnie z najnowszymi wytycznymi regularne wykonywanie badań przesiewowych wskazane jest w celu wykrycia na wczesnym etapie raka piersi, szyjki macicy i jelita grubego.

Mammografia

jest metodą wczesnego wykrywania raka piersi. Skuteczniej jest leczyć nowotwór we wczesnym stadium, tzn. zanim osiągnie on wystarczająco duże rozmiary, aby dać się wyczuć lub wywołać objawy.

Badanie cytologiczne

ma na celu wykrycie zmian przedrakowych, czyli zmian komórkowych w szyjce macicy, które mogą przekształcić się w raka szyjki macicy, jeśli nie będą odpowiednio leczone.

Kolonoskopia

to podstawowe badanie do wykrywania polipów lub raka jelita grubego. W czasie kolonoskopii można pobrać wycinek błony śluzowej jelita grubego (tzw. biopsja), który przekazuje się do badania histopatologicznego. Możliwe jest również przeprowadzenie drobnych zabiegów, w tym usunięcie polipów zwiększających ryzyko rozwoju raka jelita grubego.

Szczepionki

Szczepionki pomagają również obniżyć ryzyko zachorowania na raka.

Szczepionka przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) pomaga zapobiegać zakażeniom HPV oraz nowotworowi szyjki macicy, jak też innym nowotworom narządów płciowych i odbytu. Szczepionka przeciwko WZW typu B (wirusowemu zapaleniu wątroby typu B) może pomóc obniżyć ryzyko zachorowania na raka wątroby.

Ryzyko zachorowania na raka można także zmniejszyć poprzez:

Właściwa dieta

Utrzymywanie prawidłowej masy ciała

Regularna aktywność fizyczna

Unikanie palenia tytoniu

Ograniczenie spożycia alkoholu

Ochrona skóry przed nadmiernym promieniowaniem UV (UVA i UVB)

Warto zwrócić uwagę, że wiele czynników ryzyka zachorowania na raka
to także czynniki ryzyka chorób układu krążenia (CHUK).

Źródło:
Ministerstwo Zdrowia. Profilaktyka onkologiczna. https://www.gov.pl/web/zdrowie/profilaktyka-onkologiczna
CDC. https://www.cdc.gov/cancer/prevention/index.html
Portal Szczepienia Info. https://szczepienia.pzh.gov.pl/

Opracowano w ramach zadań badawczych przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy, finansowanych przez Ministra Zdrowia na podstawie umowy nr NIZP PZH-PIB/2021/1094/1056 Autorka: dr Małgorzata Gajewska