Przemoc na tle płciowym to przemoc skierowana wobec danej osoby ze względu na jej płeć lub przemoc niewspółmiernie dotykająca osoby danej płci. Ten rodzaj przemocy dotyka głównie kobiety, dziewczęta i szkodzi ich zdrowiu fizycznemu i psychicznemu, pogarsza jakość życia i przynosi straty ekonomiczne całemu społeczeństwu.

Wyróżniamy następujące rodzaje przemocy na tle płciowym:

fizyczna

społeczno-ekonomiczna

molestowanie
(także seksualne)

werbalna
(w tym mowa nienawiści)

emocjonalna/psychologiczna

seksualna

przemoc domowa i przemoc w relacjach intymnych

handel ludźmi

okaleczanie narządów płciowych i dziecięce małżeństwa

Dane UE wskazują, że:

codziennie co najmniej 2 kobiety są zabijane przez partnera lub członka rodziny

1/5 kobiet, mieszkanek UE, doświadczyła przemocy fizycznej lub seksualnej ze strony partnera lub znajomego

1/2 kobiet
doświadczyła molestowania seksualnego

ponad 80% ofiar przemocy NIE szuka profesjonalnej pomocy

32% sprawców molestowania seksualnego to osoby z pracy

44% badanych Europejek
doświadczyło przemocy psychicznej ze strony partnera

TYLKO 22% kobiet, ofiar przemocy ze strony partnera, zgłasza to zdarzenie

Szacunkowe roczne koszty społeczne przemocy na tle płciowym wynoszą 290 mld euro. Procentowy podział tych kosztów:

67% (194,3 mld)
sądownictwo karne

14% (40,6 mld)
opieka zdrowotna

12% (34,8 mld)

opieka społeczna

4% (11,6 mld)
koszty osobiste

2% (5,8 mld)
sądownictwo cywilne

1% (2,9 mld)

usługi specjalistyczne

88% (394 mln) Europejczyków uważa, że przemoc wobec kobiet i mężczyzn jest nieakceptowalna i zawsze powinna być karana.
98% (438,7 mln) potępia przemoc domową, a 85% (380,5 mln) uważa, że przemoc domowa nie jest sprawą prywatną.

14 maja 2024 roku Parlament Europejski i Rada Europy przyjęły pierwszą w historii Dyrektywę UE dotyczącą zwalczania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej (Dz.U.UE.L.2024.1385), która weszła w życie 24 maja 2024 r. Celem dyrektywy jest zapewnienie kompleksowych ram skutecznego zapobiegania i zwalczania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej w całej Unii.

Podjęcie zdecydowanych działań przeciw aktom przemocy jest niezbędne, by zapewnić przestrzeganie wartości i praw podstawowych, którymi są równość mężczyzn i kobiet oraz niedyskryminacja.

Dyrektywa penalizuje następujące czyny w całej UE:

okaleczanie żeńskich narządów płciowych

przymusowe małżeństwa

publikowanie bez zgody wizerunków intymnych

cyberstalking

nękanie w Internecie

nawoływanie w Internecie do przemocy lub nienawiści

Popełnienie tych czynów będzie podlegać karze więzienia od co najmniej roku do pięciu lat. W dyrektywie zawarto także obszerną listę okoliczności obciążających. Należą do nich popełnianie takiego czynu wobec dziecka, byłego lub obecnego małżonka lub partnera, przedstawiciela organów publicznych, dziennikarza lub obrońcy praw człowieka. Dyrektywa zawiera także szczegółowe przepisy dotyczące pomocy i ochrony, jaką powinny zapewniać ofiarom państwa członkowskie.

Od momentu wejścia dyrektywy w życie państwa członkowskie będą miały trzy lata na przeniesienie jej przepisów do prawa krajowego.

Opracowano w ramach zadań badawczych przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy, finansowanych przez Ministra Zdrowia na podstawie umowy nr NIZP PZH-PIB/2021/1094/1056. Warszawa 2024 r. Autorka: dr Ewa Urban